Matbaacılık ve Tarihçesi
Tarihte ilk olarak Uzak DoÄŸuda kullanılan matbaacılık teknikleri daha sonra tüm dünyaya yayılmıştır. 1450’de Johannes Gutenberg’in matbaa devrimini baÅŸlatmasıyla günümüzdeki seri üretim anlayışı mümkün kılınmış ve matbaacılık geliÅŸerek günümüzdeki son halini almıştır.
Matbaa ilk olarak uzak doÄŸuda kullanılmaya baÅŸlanmıştır ve M.S 593 yılında Çin’de ilk matbaa makinesi icat edilmiÅŸtir. Ä°lk matbaa teknikleri ve iÅŸçilikleri oldukça ilkel olmuÅŸtur. Ä°lk basılan eserin Ä°mparatoriçe Shotoko’nun Budizm’in Kutsal Metinlerini Sanskrit dilinde Çin alfabesiyle bastırdığı rivayet edilir. Pi Sheng adındaki bir Çinli’nin porselenden harfler kullanıp bunları teker, teker dökerek baskı yapmayı denediÄŸi tarih notlarında yer almaktadır. Daha sonra Uygurlara geçiÅŸ yapan matbaacılık, aslında çok eski geçmiÅŸi olan bir baskı tekniÄŸidir. AraÅŸtırmacıların Tu-Hang maÄŸarasında buldukları bir takım tarih kalıntıları bunu destekler niteliktedir. 5. yüzyıla baktığımızda baskı yönteminin ilk olarak kumaÅŸlara yapıldığı görülmektedir. Matbaaya benzer bir teknikle Mısır’da aÄŸaçtan oyma kalıplarla kumaÅŸa baskı yapılırmış. Zamanla aynı sistemle Arapça metinler de kağıtlara basılmıştır.
Avrupa'da Matbaa
Avrupa Matbaacılık tekniklerini, Hollanda’da en üst seviyeye taşımıştır. 14. ve 15. yüzyıllar matbaanın parladığı ve ilerlediÄŸi dönemlerden biri olmuÅŸtur. 15. yüzyılda Hollanda baskı tekniÄŸi olarak, “hattat” ve “hakkak” tekniklerini kullanmıştır. Hattatlar, yazı yazar; hakkaklar ise bu yazıları tahtalara geçirirlermiÅŸ ve bu baskıda genellikle tahta kapılar kullanılırmış. 1450 yılında Johonnes Gutenberg hareketli parçalarla yazı baskısı yapabilen bir matbaa makinası icat etmiÅŸtir. Johannes Gutenberg, zamanın kredi vereni Johann Fust’dan aldığı krediyle, basımevi kurmuÅŸ ve matbaa devrimini baÅŸlatmıştır. Ä°lk olarak Ä°ncil’in basımı yapılmış ve gayet uygun fiyatlarla satışına baÅŸlanmıştır. Kısa süre çok fazla talep gören bu yeni matbaa tekniÄŸi, tüm Avrupa ülkelerine hızla yayılmıştır. Bu teknik “tipo” olarak isimlendirilmiÅŸ ve ekonomik anlamda büyük kazançlar getirmiÅŸtir. Johannes Gutenberg dünyada modern matbaacılığın babası kabul edilir.
Osmanlı'da Matbaa
Osmanlı Devleti matbaayı Islahat Hareketleri ile birlikte Avrupa’dan ilham alan Ä°brahim Müteferrika ile kullanmaya baÅŸlamış ve yeni matbaalar kurmuÅŸtur. Ä°lk basılan eserler Kitab-i Lügat-i, Vankulu ve Arba’ah Turim olmuÅŸtur. PadiÅŸahlar ilk baÅŸlarda çok az kitap basımına izin vermiÅŸlerdir. II. Bayezid döneminde 19, Yavuz Sultan Selim dönemindeyse 33 kitap basılmış ve kitapların üzerine padiÅŸahların isimleri yazılmıştır. 1796 da Abdurrahman Efendi mühendishane matbaasını kurmuÅŸtur. 1800’lü yıllarda Üsküdar matbaası ve Takvimhane-i Amire matbaaları açılmıştır.
Matbaa Teknikleri
1) Ofset baskı
2) Tipo baskı
3) Tifdruk baskı
4) Serigrafi
5) Anagram baskı
6) Hologram baskı
7) Tampon baskı
Baskının Aşamaları
Baskı öncesi: Önce tasarım yapılır. Ardından fotoÄŸraf ve yazılar bilgisayara aktarılır. Aktarılan görseller mizanpaj yazılımıyla uygun hale getirilir. Film çıkışları hazırlanır. Filmden sonra prova alınır, Analog provalar denilen denemenin yanında dijital provalarda bulunmaktadır. Bu süreçte oluÅŸturulan metinler ve dijital veriler baskıya hazırlanmış olur.
Baskı: Film çıkışları alüminyum plakların üzerine aktarılır. Aslında bu iÅŸlem kalıp çekme olarak adlandırılır. Film kullanılarak pozlandırma ve banyo iÅŸlemleri yapılarak baskı evresi sonlandırılır.
Baskı sonrası: Baskı sürecinin son aÅŸamasında, baskı sonrası selefon, lak gibi malzemelerin yüzeylerine kaplama uygulanır.